Καθρέφτη καθρεφτάκι μου

Posted in Καθρέφτη Καθρεφτάκι μου

'' Είμαι όμορφη; ''

 

Ας το παραδεχτούμε. Ποιά δεν έχει θέσει (ουκ ολίγες φορές) το αιώνιο αυτό ερώτημα; Και αν η απάντηση δεν είναι μια και μοναδική, αλλά ποικίλλει αναλόγως εποχής και μόδας;
Πώς θα φαίνονταν άραγε τα ακριβοπληρωμένα μοντέλα των γνωστότερων οίκων μόδας της εποχής μας, εάν ζούσαν την εποχή της αναγέννησης; Θα αποτελούσαν ινδάλματα ή θα θεωρούνταν μάλλον φτωχά και αξιολύπητα;
Την απάντηση βρίσκουμε στους αναγγενησιακούς πίνακες ζωγράφων όπως ο Μποτιτσέλι (1146 – 1510), ο Ρούμπενς (1577 – 1640), ο Τιτσιάνο (π. 1485/90 - 1576) και ο Ραφαήλ (1483 - 1520). Μεσουρανούν τον 15ο και τον 16ο αιώνα και βρίσκουν την ομορφιά σε σώματα παχουλά και γεμάτα ατέλειες. Αρμόζει όμως στην θεά Αφροδίτη, το ιδανικότερο πρότυπο ομορφιάς του προσώπου και σωματικού κάλλους, να απεικονίζεται κατάλευκη και με παραπανίσια κιλά;
Κι όμως! Γυναίκες που σήμερα θα χαρακτηρίζαμε ευτραφείς, θεωρούνταν εκθαμβωτικές την εποχή δημιουργίας των συγκεκριμένων έργων τέχνης γιατί τα παραπανίσια κιλά τους συμβόλιζαν τον πλούτο και την ανώτερη κοινωνική τους τάξη σε μια περίοδο που το φαγητό σπάνιζε.
Αλλάζοντας εποχή, ο Γάλλος ζωγράφος Alexandre Cabanel (1823-1889) του 19ου αιώνα, εξυμνεί το γυναικείο γυμνό με πρόσχημα το μυθολογικό πλαίσιο και φιλοτεχνεί κι αυτός τη δική του Αφροδίτη τη στιγμή που την ξεβράζει το κύμα. Την ίδια χρονιά, ο Ιμπρεσιονιστής Μανέ συμμετέχει στο Σαλόνι του Παρισιού με το έργο του «Πρόγευμα στη Χλόη». Μια γυμνή πόρνη κοιτάει τον θεατή κατάματα και η ματιά της ενώνει το έργο με τον κόσμο. Η κοινωνία του Παρισιού σκανδαλίζεται και το έργο απορρίπτεται. Όλοι γνώριζαν για την πορνεία που είχε εξαπλωθεί εκείνη την εποχή. Η κοινωνία πράγματι τις ήθελε. Ανύπαρκτες όμως.
Δυο χρόνια αργότερα, ο Μανέ θα προκαλέσει ακόμη περισσότερο. Με φανερή αναφορά στην Αφροδίτη του Τιτσιάνο, η Ολυμπία του Μανέ είναι μια πόρνη – ψυχρή επαγγελματίας. Πόσο διαφέρει από την Αγνή Σουζάνα του Ζαν-Ζακ Ενέ ή την Αφροδίτη του Μπουγκερώ!
Είναι ολοφάνερο. Παρά τις διαφορές στις τεχνοτροπίες των καλλιτεχνών, το ιδανικό πρότυπο ομορφιάς παραμένει σταθερό. Η όμορφη γυναίκα παραμένει παχουλή και λευκή.
Πώς όμως από μια Αφροδίτη γεμάτη καμπύλες περάσαμε στις λιτές γραμμές του 20ου αιώνα;
Το 1919 η γυναίκα αποκτά το δικαίωμα της ψήφου και τότε όλα αλλάζουν! Η καταπίεση των προηγούμενων χρόνων οδηγεί σε πραγματική επανάσταση.Τέρμα τα φουσκωτά φορέματα που φυλακίζουν το κορμί και τα επιβλητικά καπέλα! Η νέα γυναίκα είναι ανεξάρτητη και γι΄αυτήν η πολυτέλεια ισοδυναμεί με την άνεση. Χορεύει τσάρλεστον, καπνίζει, κόβει τα μαλλιά της κοντά, βάφει έντονα τα μάτια της και ζωγραφίζει τα φρύδια της πιο ψηλά. Μικρά και έντονα βαμμένα τα χείλη και η Κοκό Σανέλ λανσάρει για πρώτη φορά το γυναικείο παντελόνι και μετατρέπει το μαύρο από χρώμα του πένθους στο πιο σίκ και κλασσικό χρώμα. Αδιαμφισβήτητα, αυτό που θεωρούμε σήμερα ομορφιά, διαμορφώθηκε εκείνη ακριβώς την εποχή της ανεξαρτησίας της γυναίκας.
Με το τέλος του Β' Παγκοσμίου πολέμου και την επιστροφή των ανδρών από το πολεμικό μέτωπο, τα γυναικεία σώματα της δεκαετίας του '50 είναι αδύνατα και συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας. Όχι μόνο αυτό. Οι άνθρωποι είναι φοβισμένοι και οι γυναίκες στρέφουν την προσοχή τους στην οικογένεια. Οι καμπύλες επιστρέφουν και η μεταπολεμική ξανθιά εμφανίζεται. Με αστραφτερή επιδερμίδα και πληθωρική εμφάνιση, η Μέριλιν Μονρόε, ταράζει τα νερά, γίνεται σύμβολο του σέξ και λέει σε όλες τις κοπέλες οι οποίες θεωρούν ότι είναι παχιές επειδή τα ρούχα τους δεν είναι νούμερο 0 "να ξέρετε ότι εσείς είστε οι όμορφες και η κοινωνία είναι που είναι άσχημη".

Προς τα τέλη της ίδιας δεκαετίας, εμφανίζεται και η μπαλαρίνα Μπριζίτ Μπαρντό με την γαλλική φινέτσα και την φυσική σεξουαλικότητα της. Μαθαίνει στις γυναίκες να ασχολούνται με την εμφάνιση τους και ανεβάζει τις πωλήσεις του μπικίνι στα ύψη.
Στον αντίποδα της πληθωρικότητας, κάνει την εμφάνιση της τη δεκαετία του '60, η κομψή Όντρεϊ Χέπμπορν. Στην ταινία "Πρόγευμα στο Τίφανις" δημιουργεί μια δικής της σχολή ομορφιάς και καθιερώνει το λεπτεπίλεπτο στύλ με το μικρό μαύρο φόρεμα του Ζιβανσί.

Κι ενώ η εποχή αποζητά ακόμη τη χυμώδη γυναίκα με τις πλούσιες καμπύλες, η Twiggy (δηλαδή «Κλαράκι») γίνεται το πρώτο super model του κόσμου και καθιερώνει το ανορεξικό και ανδρόγυνο στιλ! Με ύψος κοντα στο 1,70 ζυγίζει 41 κιλα, έχει κοντό μαλλί, ψεύτικες βλεφαρίδες και φορά εξωφρενικά μίνι και μπαρέτες.
Η δεκαετία του '70 θα μας βρεί γυμνασμένες γιατί η σεξουαλική επανάσταση μας θέλει δυναμικές και απελευθερωμένες. Ο φεμινισμός επικράτησε, τα σουτιέν κάηκαν, τα καυτά σόρτς τιμήθηκαν, οι πλατφόρμες μας έσπασαν τους αστραγάλους και ναι! Τα πουκάμισα εφάρμοσαν πάνω μας σαν γάντι και ανέδειξαν τα κάλλη μας (με τους γιακάδες όρθιους εννοείται). Δεν έχουμε ανάγκη από καμπύλες που καταδεικνύουν τη θηλυκή και αδύναμη πλευρά μας. Θαυμάζουμε το skinny στύλ της Twiggy και η Μονρόε παύει να μας εντυπωσιάζει.
Η ίδια δεκαετία μας βρίσκει και μαυρισμένες! Πώς άλλαξε όμως τόσο πολύ η ιδανική γυναικεία ομορφιά; Γιατί πάψαμε να κρυβόμαστε πια κάτω από μια ομπρέλα για να προστατέψουμε το λευκό μας δέρμα από τον ήλιο; Πώς από τους Αναγεννησιακούς πίνακες με τις υπέρβαρες και χλωμές γυναίκες φτάσαμε ολοένα και πιο κοντά στα ηλιοκαμμένα και σχεδόν ανορεκτικά μοντέλα;
Είναι απλό. Μας έλκουν διάφορα χαρακτηριστικά εξαιτίας αυτού που αντιπροσωπεύουν. Η ομορφιά λοιπόν, κινείται ανα τους αιώνες γύρω από τον πλούτο και την κοινωνική θέση. Πριν τη βιομηχανική επανάσταση, ηλιοκαμμένες ήταν όσες δούλευαν στα χωράφια. Το μαύρισμα ισοδυναμούσε τότε με τη φτώχια ενώ το λευκό δέρμα ήταν δείγμα ανώτερης καταγωγής. Τον συσχετισμό αυτόν ήρθαν να αντιστρέψουν κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα πλούσιες και αδύνατες κυρίες που πήγαιναν διακοπές σε ακριβά θέρετρα. Το λευκό δέρμα αντιθέτως, ισοδυναμεί πλέον με ολοήμερη εργασία σε κλειστούς χώρους.
Προς το τέλος της δεκαετίας του '80, εμφανίζεται ο όρος super model και μοντέλα όπως η Σίντι Κρόφορντ, η Μίλα Γιόβοβιτς, η Λίντα Εβαντζελίστα, η Κλόντια Σίφερ, η Ναόμι Κάμπελ, η Κάρλα Μπρούνι, η Τατιάνα Πάτιτζ και η Κάρε Οτις μεσουρανούν και καθηλώνουν κυριολεκτικά τα αντρικά πλήθη. Τα μοντέλα είναι πλέον στάρ και αγαπημένες των ροκ σταρ και των ηθοποιών. Η δίαιτα γίνεται τρόπος ζωής για εκατομμύρια γυναίκες ανά την υφήλιο που περνάνε πλέον τον ελεύθερο τους χρόνο στο γυμναστήριο.
Τη δεκαετία του '90, θέλουμε να είμαστε αδύνατες, ψηλές, με στύλ, απελευθερωμένες και άνετες. Η γυναίκα πρότυπο της εποχής είναι αδιαμφισβήτητα η Kate Moss που είναι αδύνατη σε βαθμό που άλλοτε θα θεωρούνταν καχεκτική. Εάν γεννιόταν τον 16ο αιώνα, ίσως και να κοίταζε με ζήλια τους αναγεννησιακούς σωματότυπους της εποχής της. Προς τα μέσα της δεκαετίας του '90 όμως απογειώνεται η καριέρα της, λανσάρει το γνωστό heroin-chic look και τα μοντέλα δείχνουν πλέον εθισμένα στην ηρωίνη.
Τη νέα χιλιετία που έρχεται, συνεχίζουμε να κατακλυζόμαστε από φωτογραφίες αδύνατων μοντέλων, ξαπλωμένων στο χειρουργικό τραπέζι του Photoshop. Οι διαφημιστικές εκστρατείες της Dove από την άλλη προσπαθούν να τονώσουν την αυτοπεποίθηση μας και να μας πείσουν πως είμαστε όμορφες με καμπύλες. Το ενδιαφέρον σε αυτή την πρόταση είναι ότι οι καμπύλες δεν συμβαδίζουν πλέον με την έννοια της οικογένειας αλλά με τον δυναμισμό και την ανεξαρτησία.

Ποιά τάση θα επικρατήσει άραγε και για πόσο;
Και αφού η ομορφιά δεν είναι μια σταθερή συνιστώσα, μένω να διερωτώμαι.. είμαι όμορφη εντέλλει;

 

Χαρά Βλάσση

Γρήγορη Επικοινωνία

Email:
Θέμα:
Μήνυμα: